Əsası 1966-cı il martın 16-da qoyulan və fəaliyyətini 06 mart 2002-ci il tarixdən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin nəzdində davam etdirən Hidrometeorologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunun laboratoriyalarında 4 problem üzrə elmi tədqiqat işi aparılır.

İnstitut fəaliyyətini aşağıdakı əsas dörd istiqamət üzrə qurmuşdur:

1. Elmi –tədqiqat işləri
2. Elmi –metodiki işlər
3. Elmi nəşrlər
4. Yüksək ixtisaslı kadr hazırlığı

1. Elmi –tədqiqat işləri:

Laboratoriyaların funksiya və vəzifələri:

I. Təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin tədqiqi və proqnozlaşdırılması laboratoriyası

-respublika ərazisində baş verən təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin (sel, daşqın, güclü küləklər, leysan yağışlar, dolu , qar ucqunu, quraqlıq, dənizdə dalğalanma, səviyyə tərədüdü və s.) öyrənilməsinin təmin edilməsi və bu sahədə elmi-tədqiqat işlərinin istiqamətlərinin müəyyən olunması;

-təhlükəli hidrometeoroloji hadisələr üzrə proqnoz metodikalarının işlənilməsi;

- müasir iqlim dəyişmələri sonunda baş verə biləcək təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrdən iqtsadiyyata dəyə biləcək ziyanları minimum endirilməsi yollarının araşdırılması və müvafiq təkliflərin hazırlanması;

- Milli Hidrometeoroloji xidmətin müvafiq qurumları ilə təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrə dair illik “Xülasə” lərin hazırlanmasını təmin edilməsi;

- Zəruri hallarda mütəxəssislərin təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin baş verdiyi bölgələrdə iştirakını təmin edir; - Çöl-Təcrübi tədqiqatların aparılmasını həyata keçirir;

- təklükəli hidrometeoroloji hadisələrə həsr olunan respublika və beynəlxalq səviyyəli konfranslarda mütəxəssislərin iştirakının təmin olunması barəsində məsələ qaldırır;

- local proseslərin öyrənilməsində konseptual modellərdən istifadəni təmin edir və onların dinamik və statistik təhlillərini aparır.

II. Hidrometeoroloji müşahidə sistemləri laboratoriyası

-hidrometeoroloji şəbəkənin (HMS-lər, məntəqələr və digər müşahidə sistemləri) optimallaşdırılması istiqamətində elmi- tədqiqat işlərinin aparılması və onun beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması;

-müşahidə proqramlarının və metodikaların təkmilləşdirilməsi, modernləşdirilməsi və onların praktikaya tətbiq edilməsi;

-Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin fəaliyyətdə olan stasionar məntəqələrində texniki yeniləşmə məsələlərin həyata keçirilməsi və bu məntəqələrdə müasir texniki vasitələrdən istifadə etməklə ölçmə, hesablama və xəbər vermə sistemlərinin avtomatlaşdırılması istiqamətində tədqiqatların aparılması;

-hidrometeoroloji şəbəkənin müxtəlif bölmələrində (quruda, dənizdə və s.) müşahidələrin mövcud təlimatlar və metodiki göstərişlər əsasında, aparılması, stansiya və məntəqələrin maddi texniki bazasının müşahidə proqramlarına uyğunluğu məsələlərinin araşdırılması və müvafiq tövsiyyələrin hazırlanması;

-ÜMT, MDB ölkələrinin Hidrometeorologiya Dövlətlərarası Şurasından və digər beynalxalq təşkilatlardan daxil olan elmi-metodiki, elmi tədqiqat işlərinin öyrənilməsi və onların nəticələrinin praktikaya tətbiq edilməsi;

-laboratoriyanın səlahiyyətinə daxil olan məsələlər üzrə Nazirliyi müvafiq bölmələri ilə, eləcə də başqa təşkilatlarla və bu sahədə çalışan ayrı-ayrı mütəxəssislərlə əlaqələrin yaradılması;

Laboratoriyada aparılan elmi-metodiki və tədqiqat işləri ilə bağlı təşkil olunan müxtəlif beynalxalq və respublika miqyaslı konfrans, müşavirə, simpozium və s. tətbirlərdə iştirak edilməsi;

-hidrometeoroloji müşahidələrin təlimatlara uyğun aparılmasına yardım məqsədi ilə şəbəkəyə ezamiyyətlərin təşkil edilməsi

 III. Xəzərin hidrometeoroloji problemləri laboratoriyası

- Xəzər dənizində baş verən fiziki proseslərin, dəniz və atmosferin qarşılıqlı təsiri proseslərinin hidrometeoroloji rejiminin, eləcə də dənizin fiziki-kimyəvi göstəricilər üzrə çirklənməsinin qanunauyğunluqlarının öyrənilməsi;

-təbii hidrometeoroloji şəraitlərdə dəniz sularinin və sahil obyektlərinin vəziyyətinə antropogen təsirlərin tədqiqi;

-Xəzərin ekoloji vəziyyətinin mümkün dəyişməsi proqnozunun və dəniz sularına süni təsirin zərərli nəticələrinin aradan qaldırılması üzrə tövsiyyələrin işlənib hazırlanması;

- müxtəlif mühitlərdə dəniz suyunda ayrı-ayrı kimyəvi maddələrin təyinolunma metodlarının işlənib hazırlanması və təkmilləşdirilməsi;

-sənaye və məişət və kənd təsərrüfatı tullantılarının təsirilə suyun çirklənməsinin proqnoz metodlarının və tullantılarının yol verilən hədd normalarının işlənib hazırlanması;

-hökumət və təsərrüfat təşkilatlarının Xəzər dənizinin çirklənmə səviyyəsinin mümkün dəyişilməsi barədə proqnozlar və xəbərdarlıqlarla təmin edilməsi;

-dəniz hidrologiyasinin əsas tətbiqi problemləri üzrə elmi-tədqiqatların və işlərin aparılması; - Xəzər dənizində müxtəlif təhlükəli və kortəbii hadisələrin baş vermə səbəblərinin öyrənilməsi;

- əlverişsiz hava şəraitinin, kortəbii hidroloji hadisələrin, təbii və yaxud sənaye qəzalarının təsirinə məruz qalan Xəzər dənizinin Azərbaycan akvatoriyasında müvafiq təşkilatların nümayəndələri ilə birlikdə aparılan ekspedisiya, müşahidə tədbirlərində iştirak;

IV. Ətraf mühitin çirklənməsinin tədqiqi laboratoriyası

- atmosferin, torpağın, səth sularının və yağıntıların fiziki, kimyəvi göstəriciləri üzrə çirklənmə səviyyəsinin öyrənilməsi;

- müxtəlif mühitlərdə ayrı-ayrı kimyəvi element və maddələrin təyini metodlarının respublikamızın şəraitinə uyğun şəkildə işlənib hazırlanması və mövcudlarının təkmilləşdirilməsi;

- zərərli tullantıların yol verilən hədd normalarının, həmçinin sənaye, məişət və kənd təsərrüfatı tullantılarının təsirinə məruz qalan ətraf mühitin çirklənməsi üzrə proqnoz metodlarının hazırlanmasına dair tövsiyələrin verilməsi;

- ətraf mühitin çirklənməsi səviyyəsinin ehtimal olunan dəyişməsi üzrə təkliflərin hazırlanması;

- müxtəlif meteoroloji şəraitlərdə ətraf mühitdə zərərli qarışıqların yayılması qanunauyğunluqlarının tədqiq edilməsi;

- ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısının alınmasına və respublikamızın xüsusiyyətlərini nəzərə almaqla, müşahidə metodlarının təkmilləşdirilməsinə dair tövsiyələrin hazırlanması;

- ətraf mühit üçün təhlükəli olan zərərli maddələrin müşahidələri və normalaşdırılması sahəsində Nazirliyin müvafiq bölmələrinə elmi-metodiki köməkliklərin göstərilməsi;

- zərurət yarandıqda Nazirliyin rayonlardakı qurumuna ezamiyyətlərin və orada elmi-təcrübi laboratoriyaların təşkili. Funksiyaları:

- Nazirliyin müvafiq qurumlarında toplanan müşahidə məlumatları əsasında nəzəri, təcrübi və çöl tədqiqatları, laboratoriyanın istiqaməti üzrə elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlərin perspektiv və illik planlarını müəyyən olunmuş qaydada hazırlayır, həmçinin sifarişlərin plan və smeta layihələrini tərtib edib, institut direktorunun təsdiqinə verir;

- laboratoriyanın səlahiyyətinə daxil olan məsələlər üzrə başqa təşkilatlara, o cümlədən milli elmlər akademiyasının müvafiq laboratoriyaları ilə, eləcə də ayrı-ayrı alim və mütəxəssisləri ilə elmi əlaqələr yaradır və həyata keçirir;

- ümumdünya meteorologiya təşkilatından, müstəqil dövlətlər birliyi ölkələrinin hidrometeorologiya üzrə dövlətlərarası şurasından və s. Laboratoriyanın istiqamətinə uyğun elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlər üzrə materialları öyrənir və onların təcrübədə tədqiqi sahəsində müvafiq işlər aparır;

- nəşr üçün elmi əsərlərin hazırlanmasını təşkil edir; - Nazirliyin müvafiq istiqamətli qurumlarına elmi-metodiki köməkliklər göstərir;

- ətraf mühitin çirklənməsi məsələləri ilə bağlı təşkil olunan müxtəlif beynalxalq və respublika miqyaslı konfrans, müşavirə, simpozium, komissiya və s. kimi tədbirlərdə iştirak edir;

- laboratoriyanın vəzifələrinə daxil olan istiqamətlər üzrə müxtəlif sənəd və arayışların hazırlanmasında iştirak edir;

- elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlərin elmi hesabatlarının lazımi səviyyələrdə tərtibini və çapını təmin edir;

- laboratoriyanın profili istiqamətində kadr hazırlığını təmin edir.

V. Elmi tədqiqatların riyazi təminat laboratoriyası

Laboratoriyanın əsas vəzifəsi elmi-tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsində tez və keyfiyyətli köməklik göstərməkdir. Bu məqsədlə laboratoriya aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirməlidir:

- elmi-tədqiqat işlərinin riyazi təminatı (riyazi hesablamalar, riyazi modellərin qurulması);

- riyazi modellərin proqramlarının tutulması;

- kompüterdə elmi-tədqiqat işlərinə aid məlumatların yığılması və onların işlənilməsi (riyazi hesablamalar və qrafiklər); - institutun kompüterdə məlumatlar bazasının yaradılması;

- bütün elmi-tədqiqat işlərinə aid paket proqramların tutulması;

- internet vasitəsilə digər ölkələrin aidiyyatlı təşkilatları ilə əlaqə yaratmaq, serverlərlə işləmək;

- hidrometeoroloji informasiya sisteminin yaradılması;

- institutun elmi-tədqiqat, elmi-metodiki və s. nəşrlərinin çapının təmin edilməsi;

- milli hidrometeoroloji xidmətin müvafiq qurumları və regional hidrometeoroloji müəssisələri ilə informasiya mübadiləsinin genişlənməsi.  

VI. Hidroloji proqnoz metodlari və su ehtiyatlarının tədqiqi laboratoriyası

Azərbaycan respublikası ərazisində səth sularında (çay, göl, su anbarları) baş verən proseslərin elmi cəhətdən öyrənilməsini, qısa və uzun müddətli hidroloji proqnozlar üçün yeni metodikaların işlənməsini və mövcud olanların təkmilləşdirilməsinin, proqnoz metodikalarının milli hidrometeorologiya xidmətində tədbiqini həyata keçirir.

Respublikanın su ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi, çay, göl, su anbarlarında müasir iqlim dəyişmələrini nəzərə almaqla rejim dəyişikliyini öyrənir.

Təhlükəli hidroloji hadisələrin (sel, daşqın, subasma, qar uçqunu və s) öyrənilməsi və müasir iqlim dəyişmələrində onların proqnoz metodikasının hazırlanması sahəsində işlər aparır.

Çay, göl, su anbarlarında hidrometeoroloji rejimlə çirklənmə dinamikası arasinda əlaqələri öyrənir. Hidroloji proseslərin öyrənilməsi və onların modelləşdirilməsi üçün təcrübi çöl-tədqiqat işlərinin təşkili və aparılmasını həyata keçirir.

İnsanların təsərrüfat fəaliyyətinin səth sularına təsirinin kompleks öyrənilməsini təşkil edir.

Beynəlxalq sahədə qazanılan hidroloji nailiyyətlərin və vacib elmi-tədqiqat işlərinin nəticələrinin tədbiqinin həyata keçirilməsini yerinə yetirir

Milli hidrometeorologiya xidmətinin stansiya və məntəqələrində müşahidələrin yeni metodiki təminatlara uyğun aparılmasını təmin etmək məqsədilə yerlərə ezamiyyətləri təşkil edir.

İnstitutun bağladığı təsərrüfat hesablı müqavilələrin laboratoriyaya aid sahələrində laboratoriya əməkdaşlarının iştirakını təmin edir.

Respublika və beynəlxalq əhəmiyyətli elmi konfranslarda əməkdaşların aktual elmi məruzələrlə çıxış etmələrini təşkil edir.

Aparılan elmi tədqiqatların nəticələrini tədbiq edir və yeni elmi metodiki tövsiyyələr hazırlayır. Milli hidrometeorologiya xidmətində müşahidələrin təlimatlara uyğun aparılmasına və sorğu kitablarının, yeni təlimat və tövsiyyələr hazırlamasına elmi rəhbərlik edir.

Respublika ərazisində aparılan hidroloji müşahidələrin təkmilləşdirilməsinə dair təkliflər verir.  

VII. Iqlim tədqiqatları laboratoriyası

Laboroatoriyanın əsas vəzifəsi qlobal iqlim dəyişmələrinin Azərbaycanda regional təsirlərinin öyrənilməsi, çayların illik axımına, rejiminə, Xəzər dənizinin hidrometeoroloji şəraitinə iqlim dəyişmələrinin statistik təhlili, iqlim dəyişmələrinin ətraf mühitə təsirinin öyrənilməsi, yeni metod və adaptasiya prinsiplərinin işlənib hazırlanmasından ibarətdir. Funksiyaları:

- Nazirliyin müvafiq qurumlarında toplanan müşahidə məlumatları əsasında nəzəri, təcrübi və çöl tədqiqatları, laboratoriyanın istiqaməti üzrə elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlərin perspektiv və illik planlarını müəyyən olunmuş qaydada hazırlayır, həmçinin sifarişlərin plan və smeta layihələrini tərtib edib, institut direktorunun təsdiqinə verir;

- laboratoriyanın səlahiyyətinə daxil olan məsələlər üzrə başqa təşkilatlara, o cümlədən milli elmlər akademiyasının müvafiq laboratoriyaları ilə, eləcə də ayrı-ayrı alim və mütəxəssisləri ilə elmi əlaqələr yaradır və həyata keçirir;

- ümumdünya meteorologiya təşkilatından, müstəqil dövlətlər birliyi ölkələrinin hidrometeorologiya üzrə dövlətlərarası şurasından və s. Laboratoriyanın istiqamətinə uyğun elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlər üzrə materialları öyrənir və onların təcrübədə tədqiqi sahəsində müvafiq işlər aparır;

- nəşr üçün elmi əsərlərin hazırlanmasını təşkil edir;

- Nazirliyin müvafiq istiqamətli qurumlarına elmi-metodiki köməkliklər göstərir;

- ətraf mühitin çirklənməsi məsələləri ilə bağlı təşkil olunan müxtəlif beynəlxalq və respublika miqyaslı konfrans, müşavirə, simpozium, komissiya və s. kimi tədbirlərdə iştirak edir;

- laboratoriyanın vəzifələrinə daxil olan istiqamətlər üzrə müxtəlif sənəd və arayışların hazırlanmasında iştirak edir;

- elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlərin elmi hesabatlarının lazımi səviyyələrdə tərtibini və çapını təmin edir;

- laboratoriyanın profili istiqamətində kadr hazırlığını təmin edir.  

VIII. Meteoroloji proqnoz metodları və texnologiyaları laboratoriyası

- regional modellərdə istifadə olunan meteoroloji stansiyalardan alınan meteoroloji verilənlərin mənimsənilməsi metodlarının hazırlanması;

- ədədi hava proqnozunun operativ surətdə aparılmasının təşkili;

- Bakı şəhərində havada çirklənmənin proqnozlaşdrılımasının hidrodinamik modellər vasitəsilə proqnozlaşdırılması;

- müxtəlif təbii fəlakətlərin və kəskin çirklənmənin hidrodinamik modellər vasitəsilə proqnozlaşdırılması sahəsində Nazirliyin müvafiq bölmələrinə elmi-metodiki köməkliklərin göstərilməsi;

- zərurət yarandıqda Nazirliyin rayonlardakı qurumlarına ezamiyyələr təşkil edir və yerlərdə elmi-təcrübi tədqiqatlar aparır. laboratoriyanın funksiyaları:

- Nazirliyin müvafiq qurumlarında toplanan müşahidə məlumatları əsasında nəzəri, təcrübi və çöl tədqiqatları, laboratoriyanın istiqaməti üzrə elmi-metodiki işlərin perspektiv və illik planlarını müəyyən olunmuş qaydada hazırlayır, həmçinin sifarişlərin plan və smeta layihələrini tərtib edib, institut direktorunun təsdiqinə verir;

- laboratoriyanın səlahiyyətinə daxil olan məsələlər üzrə başqa təşkilatlarla, o cümlədən, milli elmlər akademiyasının müvfiq laboratoriyaları ilə, eləcə də ayrı-ayrı alim və mütəxəssisləri ilə elmi əlaqələr yaradır və həyata keçirir;

- Ümumdünya meteorologiya təşkilatından, müstəqil dövlətlər birliyi ölkələrin hidrometeorologiya üzrə dövlətlərarası şurasından və s., laboratoriyanın istiqamətinə uyğun elmi-tədqiqat və elmi-metodiki işlər üzrə materialları öyrənir və onların təcrübədə tətbiqi sahəsində müvfiq işlər aparır;

- nəşr üçün elmi monoqrafiyaların və məqalələrin hazırlanmasını təşkil edir;

- Nazirliyin və MHD-nin müvafiq istiqamətli qurumlarına elmi-metodiki köməkliklər göstərir;

-laboratoriyanın vəzifələrinə daxil olan istiqamətlər üzrə müxtəlif sənəd və arayışların hazırlanmasında iştirak edir;

- elmi-metodiki işlərin və elmi hesabatların lazımi səviyyədə tərtibini təmin edir;

-labortoriyanın profili istiqamətində kadr hazırlığını təmin edir.  

2012-ci il üzrə fəaliyyətinə dair əsas elmi –metodiki nəticələri

I.Elmi –tədqiqat işləri:

2012–ci ilin təsdiq olunmuş iş planına uyğun olaraq Hidrometeorologiya Elmi –Tədqiqat Institutunda 4 problem üzrə 5 elmi tədqiqat işi yerinə yetirilmiş və 2 elmi tədqiqat işi üzrə işlər davam etdirilir.

Elmi istiqamət: Azərbaycanın təbiəti, onun inkişaf qanunauyğunluqlarının tədqiqi. Təbii hadisələrin

proqnozu. Xəzərin problemləri

- Elmi problem: Müasir iqlim dəyişmələri, səth sularının öyrənilməsi

Bu problem altında 2 elmi tədqiqat işi yerinə yetirilmiş, 1 mövzu üzrə tədqiqat işi davam etdirilir.

Azərbaycan Respublikası ərazisində gözlənilən iqlim dəyişmələrinin kənd təsərrüfatı bitkilərinin (payızlıq buğda nümunəsində) məhsuldarlığına təsirinin tədqiqi» (2011 -2014-cü il, keçid hesabatı) mövzusu üzrə:

Məhsuldarlığı hesablamaq üçün kompüterləşdirilmiş informasiya bazası əsasında dinamiki model yaradılmış və payızlıq buğdanın məhsuldarlığının hesablanmış qiymətləri ilə faktiki qiymətləri müqayisəli təhlili edilmişdir. 0-20, 0-50 və 0-100 sm torpaq qatının rütubət ehtiyatlarının qiymətlərinin hesablanmasında nisbi xəta 3-20%, faktiki rütubətliyin qiymətləri arasındakı korrelyasiya əmsalları müəyyən hallar istisna olmaqla 0.61-0.99, bitki məhsuldarlığının hesablanmasında nisbi xəta 3-10%, faktiki və hesablanmış qiymətlər arasındakı korrelyasiya əmsallarının qiyməti isə 0.75-0.99 olmuşdur.

Qurulmuş riyazi modeldən gözlənilən iqlim dəyişmələrinin kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığına təsirinin qiymətləndirilməsində istifadə etmək olar.

Icraçılar: S.Səfərov c.ü.e.d., M.Kazımova, L.Babayeva, N. Zeynalov

Müasir iqlim dəyişmələrinin Azərbaycanın su ehtiyatlarına təsirinin qiymətləndirilməsi (2009 -2012-ci il, yekun hesabatı) mövzusu üzrə:

1961 -1990 və 1991 -2010 –cu illər arasında iqlim dəyişmələri son dövrdə (1991 -2010) müşahidə olunan faktiki sıralarla müqayisəli təhlil edilmiş və su ehtiyatlarına təsirinə dair uyğun senarilər seçilmişdir. Tədqiqatların nəticələri son 15 ildə iqlim dəyişmələrinin su ehtiyatlarına təsirinin nəzərə çarpacaq dərəcədə olmasını bir daha təsdiq etmiş və müşahidələr göstərmişdir ki, temperaturun artması ( qarın əriməsi nəticəsində) qış dövründə Kür və Araz çaylarında axımın artmasına, yayda isə azalmasına səbəb olur. Qanıx çayı hövzəsində aparılmış ilkin hesablamalar göstərir ki, bu hövzədə temperaturun artmasına baxmayaraq yağıntıların artması su ehtiyatlarının azalmasının qarşısını ala bilmişdir.

SRES_A2 senarisinə əsasən Araz çayı və ona tökülən çayların su ehtiyatlarının azalması çay hövzəsinin yuxarı hissəsində 30-40% intervalında çayın aşağı hissəsində isə 20-30%, Kür və Qanıx çayları hövzələrinin yuxarı hissəsində 15-25% , həmin çayların müvafiq olaraq Azərbaycanın Qazax – Gəncə və Şəki – Zaqatala bölgələri ərazilərindən tökülən qolları üzrə 10-20% azalması gözlənilir.

Hazırlanan metodikadan su ehtiyatları ilə bağlı müxtəlif proqramların həyata keçirilməsində geniş istifadə oluna bilər. Işin yerinə yetirilməsi zamanı senarilər üzrə alınacaq nəticələr isə lazım olan su mühafizə işlərini aparmaq və davamlı su təchizatını təmin etmək üçün əlavə (alternativ) su mənbələrini təyin etməyə, o cümlədən onların həcmini müəyyən etməyə imkan verəcəkdir.

Icraçılar: Rafiq Verdiyev c.ü.f.d, F.Dadaşova k.ü.f.d., S. Rzayeva

Azərbaycanda hidrometeoroloji müşahidə şəbəkəsinin paylanma xüsusiyyətinin tədqiqi və onun optimallaşdırması məsələləri adlı mövzunun «Lənkəran ərazisində hidrometeoroloji şəbəkənin paylanma xüsusiyyəti» (2009 -2012- ci il, yekun hesabatı) elmi tədqiqat işi üzrə:

Lənkəran-Astaranın bütün ərazi çayları üzərində yalnız 12 müşahidə məntəqəsi və 7 meteoroloji stansiya fəaliyyət göstərir. Iranla həmsərhəd olan ərazilərdən axan çayların axımı haqqında heç bir məlumat olmadığından bu ərazidə (mənsəbə doğru) məntəqələrin açılması vacibdir.

Lənkəran-Astarada hidroloji müşahidə məntəqələrinin yerləşdirilməsi nisbətən optimaldır. Əsas çatışmazlıq yüksək dağlıq ərazilərdə hidroloji məntəqə və stansiyalar şəbəkəsinin zəif olmasıdır.

Lənkəran-Astaranın yüksək dağlıq ərazisində yamacların ekspozisiyasından ərazinin özünəməxsus oroqrafik xüsusiyyətindən asılı olaraq iqlim göstəricilərinin öyrənilməsi vacibdir. Yüksəkliyə doğru meteoroloji elementlərin göstəriciləri arasında və meteoroloji məlumatlar ilə çay axımı arasında korrelyasiyanın zəifliyi bir neçə stansiya və hidrometeoroloji məntəqələrin (Hovil (Lerik), Nərimanabad (Lənkəran), Mişarçay, Allarçay, Şaratük, Lyakərçay, Palikeş, Astaraçay) açılması üçün zərurət yaradır.

Məntəqələrin yağıntı zonaları üzrə paylanmasında da böyük qeyri-bərabərlik olduğundan hər bir hidroloji rayon və ya çayların hövzəsi üçün bir məntəqə üzrə yağıntıların orta həcmi (W) müəyyən edilib. Lənkərançay hövzəsi üçün W/n göstəricisi orta hesabla 4x108 m3 (bir məntəqə üçün), dağlıq və dağətəyi rayonlar üçün 9x108 m3 təşkil etmişdir (W-yağıntıların orta həcmi, n-məntəqələrin sayı). Dağətəyi hissələrdə şəbəkənin sıxlığı yağıntıların həcminə görə normaldır.

Lənkəran-Astara bölgəsində Azərbaycanın digər bölgələrinə nisbətən hidrometeoroloji şəbəkənin yerləşdirilməsini (yüksək dağlıq ərazilər istisna olmaqla) optimal hesab etmək olar. Lənkəran-Astara ərazisində hidrometeoroloji stansiya və məntəqələri müxtəlif landşaft tiplərinin sərhəddində, hidroqrafik və morfoloji xüsusiyyətləri, torpaq və bitki örtüyü, relyefi, geoloji qurluşu müxtəlif olan çay hövzələrində yerləşdirilmişdir və açılması təklif edilən məntəqələrin yerləşdirilməsində bu amillər nəzərə alınmalıdır. Bu çayların mənbə və mənsəblərinin yerləşdiyi landşaft tiplərində heç bir məntəqə fəaliyyət göstərmir.

Hidrometeoroloji stansiya və məntəqələrin optimal yerləşdirilməsi ərazidə baş verən hidrometeoroloji proseslərin daha ətraflı öyrənilməsinə imkan yaradacaqdır ki, bundan da Ekologiya və Təbii Sərvətəlr Nazirliyi Milli Hidrometeorologiya Departamentinin müvaıfiq qurumları istifadə edə bilər.

Icraçılar: M. Musayeva, A. Bayramova, A.Xələfova, N.Mustafayeva

- Elmi problem: Təhlükəli hidrometeoroloji hadisələr

Bu problem üzrə iki mövzu yerinə yetirilir:

Təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin tədqiqi və onların proqnoz məsələləri (2008 -2012-ci il), mövzusu üzrə:

Respublika ərazisində sel və daşqın formalaşan ərazilərin, çay hövzələrinin hidromorfoloji tədqiqi üçün sellərin və daşqınların kiçik təminatlı maksimal su sərfləri qiymətləndirilmiş və təbii axıma təsir göstərən antropogen amillər də nəzərə alınmaqla təhlükəli ərazilər qeyd olunmuş və proqnoz metodları üçün təkliflər hazırlanmışdır. Son dövrlərdə doluya məruz qalan ərazilər müəyyənləşdirilmiş və düşən doluların intensivliyi və davamiyyəti öyrənilmişdir.

Tədqiqat işinin nəticələrinə əsasən təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrlə bağlı müxtəlif növ baş verən təbii fəlakətlərdən iqtisadiyyata, infrastruktur sahələrə, əhaliyə və məişətə dəyən zərərləri minimuma endirmək mümkün olacaq. Tədqiqat işinin nəticələrindən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin və respublikanın digər əlaqədar təşkilatlarının müvafiq qurumlarında, habelə Elmi –Tədqiqat Institutlarında istifadə oluna bilər.

Icraçılar: R.Mahmudov c.e.d. prof., X.Muxtarlı, T.Qafarova, M.Bayramov, A.Verdiyev

Kiçik dağ çaylarının ekoloji həssaslığının indeksləşdirilməsi (2012 -2014-cü il, keçid heabatı), mövzusu üzrə:

Hesabat dövründə dağ çaylarının ekoloji həssaslığının artma və azalmasına təsir edən bütün antropogen amillər təhlil edilmiş və müəyyən edilmişdir ki, çayların çirklənməsi, hövzədə aparılan müxtəlif tikinti layihələri, hövzədən həddən artıq otlaq sahəsi kimi istifadə olunması, çaylardan həddən artıq su götürülməsi ekoloji həssaslığı artırır, iqlim dəyişmələri isə ekoloji həssaslığı kompleks şəkildə azaldır. Bu amillərin məkan və zamana görə dəyişmə tendensiyası son onilliklərdə Azərbaycanın kiçik dağ çaylarında ekoloji həssaslığın kəskin surətdə artmasını göstərir. Bu məqsədlə Kiçik Qafqazın və Böyük Qafqazın 16 çayı üzərində yerləşən sugötürmə qurğularının və çirklənmə mənbələrinin inventarlaşdırılması aparılmış və daha çox çirklənmə mənbələri iri yaşayış məntəqələrində istifadə olunmuş çirkab sularının çay sularına qarışdığı yerlərdə müşahidə edilmişdir.

Tədqiqat işində alınan nəticələr Azərbaycan ərazisində dağ çaylarının müasir ekoloji vəziyyətinin qiymətləndirilməsində istifadə oluna bilər.

Icraçılar: R.Abbasov c.ü.f.d., I.Bağırov c.ü.f.d, S.Səfərov, G.Salmanova, K. Isayeva

- Elmi problem: Xəzərin hidrometeorologiyası və hidrokimyəvi rejimi

Iqlim dəyişmələrinin Xəzər dənizinin hidrometeoroloji şəraitinə təsirinin tədqiqi (2010 -2012-cu il, yekun hesabatı) mövzusu üzrə:

Xəzər dənizinin Azərbaycan akvatoriyasında 1991-2009-cü illərdə havanın çoxillik temperaturu normadan 0.50c çox olduğu müəyyən edilmişdir. Belə ki, Orta Xəzərin həm şərq, həm də qərb sahilində səth suyunun orta aylıq temperaturu normadan çox, cənubi Xəzərin qərb sahilində səth suyunun orta temperaturu normadan 0.10c aşağı, şərq sahilində normaya yaxın olmuşdur. Yağıntıların miqdarı payız, qış aylarında artmış, yaz və yay aylarında isə azalmışdır. Neft Daşları akvatoriyasında təkrarlanmasına görə şimal rumblu küləklər üstünlük təşkil etmiş, küləyin orta illik sürət norması 6.4 m/san, təhlükəli hesab edilən (>15 m/san) küləklərin norması 3.7 % təşkil etmişdir.

Səviyyənin qalxması ilə əlaqədər həm orta, həm də cənubi Xəzərdə duzluluğun paylanmasında əks korrelyasiya əlaqələri olmuşdur.

Alınan nəticələrdən dənizdə müasir komplekslərin tikintisində, sahil bərkitmə işlərində istifadə oluna bilər.

Icraçılar: Z. Allahverdiyev c.ü.f.d, A. Abdullayeva, G.Köçərli, S. Hümmətova

- Elmi problem: Ətraf Mühitin Çirklənməsinin Tədqiqi

Azərbaycan ərazisində turşulu yağışların tədqiqi (2008 -2012-ci il, yekun hesabatı) öyrənilməsi mövzusu üzrə:

Aparılan tədqiqatın nəticələri göstərir ki, iri sənaye mərkəzləri olan Bakı və Sumqayıt ərazilərinə düşən yağışların tərkibində turşu anionlarının miqdarı yüksək olduğu kimi Quba və Qəbələ əraziləri üzrə yağışlarda da həmin ionların qatılığı yüksək səviyyədə müşahidə olunur.

Torpaqda pH-ın qiymətindən və sərbəst hidrogen ionlarının miqdarından asılı olaraq, torpaqların turşuluğunun məhsula təsirini göstərən müvafiq nomoqram tərtib edilmiş və praktiki işlərdə tətbiq üçün təklif olunmuşdur.

Həmin nomoqrama görə torpaqda olan 0.1 ton/ha sərbəst hidrogen ionlarını neytrallaşdırmaq üçün torpağa 5 tonadək kalsium karbonat və ya sənayedə buraxılan 6-7 ton əmtəə əhəngi vermək lazımdır.

Işin nəticələrindən ətraf mühitə təsir edən ekoloji yükün təyin olunmasında, habelə respublikamızda ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına yönələn tədbirlərin həyata keçirilməsində müvafiq təkliflərin hazırlanması baxımından istifadə oluna bilər.

Icraçılar: Ş.Bayramov k.ü.f.d, R.Idrisova, Z.Fətullayeva, S.Eyyubov, R. Haşımova

II. Kadr hazırlığı

Institutun 4 doktorantı Elmi Şurada attestasiyadan keçmişdir. Elmi Şuranın (19.01.2012-ci il, Protokol №1) qərarını nəzərə alaraq, nazir H.Bağırovun 133/ü saylı 12.03 2012-ci il tarixli əmrinə əsasən 2 aspirantın növbəti il üçün elmi-tədqiqat işləri üzrə attestasiyalarının nəticələri təsdiq edilmiş, «Okeanologiya», «Meteorologiya, iqlimşunaslıq, aqrometeorologiya» ixtisasları üzrə 2008-2011-ci tədris ilinin əyani doktorantları Ə.Əsgərovun, P.Əliyevin 2011-ci ilin sentyabr ayında doktoranturanı bitirməsi nəzərə alınmışdır.

Okeanologiya ixtisası üzrə qiyabi doktorant Z.Ibrahmli attestasiyada iştirak etməmiş və öz xahişi ilə doktoranturadan azad edilmişdir.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Respublika Nazirlər Kabineti tərəfindən 2012-ci il üçün təsdiq olunmuş yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlığı üzrə qəbul planına uyğun olaraq Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Hidrometeorologiya Elmi Tədqiqat Institutuna qiyabi yolla «Hidrologiya ixtisası (5406.01) üzrə 1, dissertantura yolu ilə «Meteorologiya (5411.01) ixtisası üzrə 2 nəfər qəbul olunmuşdur.

Il ərzində 2 nəfər öz xahişi ilə işdən azad olunmuş, 2 nəfər gənc mütəxəssis işə qəbul edilmişdir.

III. Nəşrlər

Hər il olduğu kimi cari ildə də respublika ərazisində təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrə dair illik Xülasə nəşrə hazırlanmışdır.

Hesabat dövründə Institut əməkdaşları respublikada və xaricdə keçirilən beynəlxalq elmi praktiki konfranslarda iştirak etmiş, 25 elmi tezis və məqalə və 2012-ci il üçün R.Mahmudovun hazırladığı hidrometeoroloji təqvim dərc edilmişdir.

VI. Elmi Şurada müzakirə olunmuş məsələlər

Elmi şuranın 19.01.2012-ci il tarixli iclasında 2008 -2011 tədris ili üzrə doktorantların attestasiyası keçirilmişdir.

Elmi şuranın 28.02.2012-ci il tarixli iclasında c.e.d, professor R.Mahmudovun AMEA-nın müxbir üzvlüyünə namizədlyi irəli sürülmüşdür.

Elmi şuranın 13.07.2012-ci il tarixli iclasında Iran Islam Respublikası Meteorologiya Təşkilatı ilə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirilyi Milli Hidrometeorologiya Departamenti arasında meteorologiya və müvafiq problemlər üzrə Anlaşma Memorandumu müzakirə edilmişdir.

16.11.2012-ci il tarixli iclasında AMEA coğrafiya Institutunun Dissertasiya Şurasının qərarına əsasən Abay adına Qazax Milli Pedaqoji Universitetinin «Qazaxstanın coğrafiyası, ekologiya və tədris metodikası» kafedrasının dosenti c.e.n. Abdimanapov Bahadurxan Şaripoviçin «Ərazinin ekoloji təhlükəsizliyi və həyat fəaliyyətinin təmin edilməsinin coğrafi əsasları (Qazaxstanın cənub –şərqi timsalında)» mövzusu üzrə coğrafiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya işi müzakirə olunmuş və aparıcı təşkilat kimi ona rəy verilmişdir.

Elmi şuranın 23.11.2012-ci il tarixli iclasında Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Hidrometeorologiya Elmi Tədqiqat Institutuna 2012-ci ildə doktoranturaya qəbul olunmuş doktorantların dissertasiya mövzuları və elmi rəhbərləri təsdiq edilmişdir.

Elmi şuranın 07.12.2012-ci il tarixli iclasında cari ildə yerinə yetirlmiş elmi təqiqat işləri və 2013-cü ilin iş planı müzakirə edilmişdir. 2013-ci ilin iş planına 2 aralıq hesabat ilə yanaşı, 4 yeni elmi tədqiqat işi də daxil edilmişdir. Iş planı təsdiq olunmaq üçün Milli Hidrometeorologiya Departamentinə təqdim edilmişdir.

Elmi şuranın 14.12.2012–ci il tarixli iclasında «Azərbaycan Hava Yolları» Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti Milli Aviasiya Akademiyasının Elmi şurasının qərarına əsasən c.e.n. dos. Ağayev Tahir Dövlət oğlunun «Şəhərlərin atmosferinin antropogen çirklənməsinin tədqiqi və proqnozlaşdırılması məqsədilə yerüstü və aerokosmik məlumatların emalı üsullarının təkmilləşdirilməsi» (Abşeron yarımadasının şəhərləri timsalında) mövzusu üzrə coğrafiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya işi müzakirə olunmuş və aparıcı təşkilat kimi ona rəy verilmişdir.

VI. Сari işlər

Institut əməkdaşları Gəncə, Qarabağ, Lənkəran, Şəki, Neftçala Regional Hdirometeorolgiya müəssisələrinin stansiya və məntəqələrində meteoroloji və hidroloji müşahidlərin aparılmasına metodiki yardım göstərmiş, əməkdaşların hazırlıq səviyyələrinin artırılmasına dair təşkil olunan kurslarda iştirak etmişlər.

X.Muxtarlı Ixtisaslaşma və Ixtisasartırma Institutunda Milli Hidrometeorolgiya Departamentinin əməkdaşlarına meteorologiya ixtisasından mühazirə oxumuşdur.

Institutun direktoru R.Mahmudov 4 - 7 iyun, 2012-ci il tarixdə Paris şəhərində YUNESKO-nun Beynəlxalq Hidroloji Proqram üzrə Dövlətlərarası Şurasının 20-ci sessiyasında, iyul ayında Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının növbədənkənar 64-cü Konqresinə hazırlıq tədbirində, oktyabrın 2-5-də Rusiyanın Kazan şəhərində MDB ölkələrinin Dövlətlərarası Şurasının 24-cü sessiyasında iştirak etmişdir.

Bu problemlər altında aşağıdakı elmi tədqiqat işləri yerinə yetirilmişdir.

1. Böyük Qafqazın şimal – şərq yamacı çaylarının ekoloji axımının qiymətləndirilməsi (2002 -2004)

2. Regional iqlim dəyişmələri və onun ətraf mühitə təsirinin tədqiqi (Şahdağ qoruğu timsalında) (2002 -2004)

3.Azərbaycan respublikası ərazisində xüsusi təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrə dair sorğu kataloqunun hazırlanması (2002 -2006)

4.Azərbaycanın Şəki –Zaqatala və Gəncə – Qazax zonalarında dolu –leysan proseslərinin tədqiqi və onların qısa müddətli proqnozu (2002 -2003)

5. Dolu –leysan proseslərinin çox qısa müddətli proqnoz metodikasının hazırlanması (2004 -2005)

6. Radiolokasiyanın tətbiqi ilə sel və daşqın hadisələrinin proqnozu» ( 2005-2007)

7. Orta Xəzərdə (Neft Daşları və Abşeron şelfi) külək və axınlar rejiminin struktur və spektral tədqiqi (2002 -2004)

8. Xəzər dənizində güclü qasırğaların tədqiqi (2005 -2006)

9. Atmosfer yağıntılarının torpaqların fon tərkibinə təsirinin tədqiqi (2002 -2004)

10. Abşeron torpaqlarında neft məhsullarının miqrasiyasının tədqiqi (2002 -2004)

11. Azərbaycan torpaqlarının fon tərkibinə yağışların təsirini müəyyənləşdirmək üçün metodiki göstərişlərin hazırlanması (2005 -2006)

12. «Atmosfer çirkləndirijilərinin fotokimyəvi proseslərdən asılı olaraq dəyişmə dinamikasının tədqiqi. (Bakı şəhəri üzrə, 2005-2007)

13. Azərbaycanda iqlim dəyişmələrinin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi (2006 -2008- ci il)

14. Azərbaycanda müasir iqlim dəyişmələri və onun ətraf mühitə təsirinin qiymətləndirilməsi. ( 2009 -2012). İş 1. Azərbaycan Respublikası ərazisində gözlənilən iqlim dəyişmələrinin proqnozlarının statistik üsullarla hazırlanması (2009 -2010-cu il)

15. Çayların ekoloji axımının tədqiqi (2008 -2012-ci il) İş 1. Böyük Qafqazın cənub yamacı çaylarının ekoloci axımının tədqiqi (2008 –2009-cu il,) İş2 . Qobustan çaylarının ekoloji axımının tədqiqi (-2010-2012-cu il)

16. Müasir iqlim dəyişmələrinin Azərbaycanın su ehtiyatlarına təsrinin qiymətləndirilməsi və daşqın axım proqnozu (2008 -2012- ci il) İş 1: «Su ehiyatlarına iqlim dəyişmələrinin təsirinin qiymətləndirilməsi» (2008- 2009-cu il)

17. Kür və Araz çayları hövzəsində hidroekoloji təhlükəsizlik səviyyəsinin tədqiqi məsələləri (2005 -2008-ci il)

18. Təhlükəli hidroloci hadisələrin (THH) ekohidroloji problemləri.(2009 -2010)

19. Təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin öyrənilməsi və onların proqnoz məsələləri (2008 -2012-ci il) İş1 . Respublika ərazisində anomal hidrometeoroloji proseslərin tədqiqi (2008 -2009-cu il).

20. cənubi Xəzərdə güclü qasırğaların tədqiqi. (2007 -2009).

21. Azərbaycan ərazisində turşulu yağışların tədqiqi (2008 -2012-cil) İş 1. Xəzər sahili ərazilərdə (Bakı, Lənkəran və Xaçmaz) yağan yağışların kimyəvi tərkibinin öyrənilməsi (2008-ci il) İş 2. Böyük Qafqazın şimal (Quba) və cənub (Qəbələ) yamacları, həmçinin Naxçıvan ərazisində yağışların kimyəvi tərkibinin tədqiqi (2009-cu il).

22. Azərbaycanda hidrometeoroloji müşahidə şəbəkəsinin paylanma xüsusiyyətinin tədqiqi və onun optimallaşdırma məsələləri. (2009 -2012) İş1. Böyük Qafqazın şimal –şərq yamacı ərazisində hidrometeoroloji şəbəkənin paylanma xüsusiyyəti (2009 –cu il)

Yerinə yetirilən elmi tədqiqat işlərindən alınmış aşağıdakı elmi –praktik əhəmiyyətli nəticələri xüsusi ilə ayırmaq olar:

1. İnstitutda ilk dəfə olaraq bütün tarixi müşahidə dövrlərini əks etdirən «Azərbaycan Respublikasının Sel Kataloqu» hazırlanmışdır.

2. AMEA Coğrafiya İnstitutu ilə birlikdə ilk dəfə olaraq yeni keyfiyyətdə «Azərbaycan Respublikasının Sel Xəritəsi» hazırlanmışdır.

3. Hidrometeorologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunda «Hidrometeoroloji şəraitdən asılı olaraq neftlə çirklənmiş torpraqların təmizlənməsi üsulu» işlənib hazırlanmışdır. Bu yeni üsul Azərbaycan Respublikası Standartlaşma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Agentliyi tərəfindən xüsusi patent almışdır (İ 2007 01202)

4. Dolu–leysan proseslərinin çox qısamüddətli proqnoz metodikası işlənilmişdir.

5. 2008- ildə təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin öyrənilməsi və onların proqnoz məsələləri mövzusunda aparılan tədqiqat işinin nəticəsi olaraq respublika ərazisində anomal hidrometeoroloji şəraitə malik olan bölgələr müəyyənləşdirilmiş və bu bölgələrdə hidrometeoroloji hadisələrin təhlükəlilik dərəcəsi müəyyən edilmişdir.

6. 2009-cu ildə Azərbaycan ərazisində turşulu yağışların tədqiqi mövzusunda aparılan tədqiqat işinin nəticəsi olaraq Xəzər sahili ərazilərdə (Bakı, Lənkəran və Xaçmaz) yağan yağışların kimyəvi tərkibinin öyrənilməsi üzrə metodik vəsait hazırlanmışdır.

7. Cənubi Xəzərdə güclü qasırğaların tədqiqi mövzusu üzrə Xəzər dənizində güclü qasırğaların baş vermə səbəbləri, təkrarlanma və davamiyyəti, habelə yayılma dinamikası müəyyən edilmişdir.

II. Elmi –metodiki işlər:

Nazir H.Bağırovun 16.06.2004 –cü il tarixli 43/ü saylı əmrinə əsasən Milli Hidrometeorologiya Departamentinin müvafiq xidmət sahələrində çox ehtiyac duyulan müxtəlif adda 17 metodik təlimatlar, tövsiyyələr, KOD və normativ sənədlər ilk dəfə olaraq azərbaycan dilində hazırlanmış respublikanın müvafiq təşkilatlarından dəvət olunan mütəxəssislərin iştirakı ilə keçirilən Nazirliyin Hidrometeorologiya və Ətraf Mühitin Monitorinqi Bölmə Elmi –Texniki Şurasında müzakirə edilmiş (protokol №8, 20. 07.07) və Nazirin 589/ü saylı 27.10.2007-ci il tarixli əmri ilə təsdiq edilmişdir. 2008-ci ildə aşağıdakı KOD, təlimatlar və proqramlar hazırlanıb nəşr edilmişdir.

o Qarölçmə məlumatlarının verilməsi üçün KOD - MK -24

o Rəhbər sənəd FM71 –X İqlim və MK -19 dekada KOD-u o FM -12 –IX SYNOR beynəlxalq KOD MK-01

o Stansiyalarda meteoroloji müşahidələr

o Mənqtəqələrdə meteoroloji müşahidələr

o Dolu –leysan proseslərinin çox qısamüddətli proqnoz metodikası

o Azərbaycan torpaqlarının fon tərkibinə yağışların təsirini müəyyənləşdirmək üçün metodiki vəsait

o Bazardüzü –Şahdağ-Tufandağ Ekosisteminin Hidrometeoroloji və Ekoloji Tədqiqat Elm Mərkəzinin plan və proqramı (2009-cu il)

III. Elmi nəşrlər

Hidrometeorologiya sahəsində aşağıdakı nəşrlər həyata keçirilmişdir:

● Прогноз дождевых паводков на реках Азербайджа (müəllif: R.Mahmudov, 2001-ci il)

● Azərbaycanın su ehtiyatları ( azərbaycan, rus və ingilis dillərində) (R.Mahmudov, 2003-cü il

● Hidrometeorologiya, İqlim dəyişmələri, Təbii fəlakətlər və Həyat (R.Mahmudov, 2006-cı il)

● Azərbaycanda hidrometeoroloji xidmət son üç əsrdə (R.Mahmudov, 2007-ci il)

● Azərbaycanda hidrometeoroloji şərait və təhlükəli hidrometeoroloji Hadisələr (S.Şirəliyev, R.Mahmudov, 2008)

● Azərbaycanın sel təhlükəli çaylarının kataloqu (R.Mahmudov, 2008-ci il)

● Meteoroloji informasiya- ölçü sistemləri və müşahidələr (X.Muxtarlı, 2009-cu il) 3.1. Dərs vəsaitləri:

● Hidrometriya (M.Məmmədov, İ.İmanov, R.Mahmudov, 2001-ci il)

● Hidroloji proqnozların əsasları (R.Mahmudov, 2006-cı il) 3.2. Jurnal və icmallar:

● Təhlükəli hidrometeoroloci hadisələrə dair illik XÜLASƏLƏR (2001 - 2011-ci illər)

● Hidrometeorologiya və Ətraf Mühitin Monitorinqi jurnalı (№3, 2006, №4, 2007)

Aparılan elmi-tədqiqat işlərinin vajib nəticələrinə həsr olunan – «Qeyri - iqlim amillərinə əsasən Kür çayının mənsəb hissəsində baş verən daşqınların təhlili» (müəlliflər: c.e.d., prof. R.Mahmudov, c.en. R. Abbasov) məqaləsi dünyada məşhur olan və nəşri dünya alimləri tərəfindən qəbul edilən «Sprinqel» nəşriyyatında (Təbii fəlakətlər icrnalı, Hollandiya) və «Azərbaycanın hidrometeorloji şəraitinə iqlim dəyişmələrinin təsiri» (R.Mahmudov), «Yeraltı və səth suları arasındakı əlaqələrə əsasən Kür çayının maksimal axımının qiymətləndirilməsi» ( R.Mahmudov, R.Abbasov) Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının 3-cü buraxılışında (Avstriya, Inisburk, 2009) ingilis dilində nəşr olunmuşdur. 2009 –cu il noyabrın 14-də Azərbaycan Teleqraf Agentliyi milə bi rlikdə «Müasir iqlim dəyişmələri və Azərbaycan» mövzusunda KİV nümayəndələri üçün tədbir ikeçirilmiş və məruzələr nəşr iedilmişdir. İnstitut əməkdaşlarının hidrometeorologiyanın müxtəlif problemlərinə dair respublikada və beynəlxalq curnallarda çoxsaylı məqalə və tezisiləri nəşr olunmuşdur. 2009 –cu il noyabrın 14-də Azərbaycan Teleqraf Agentliyi milə bi rlikdə «Müasir iqlim dəyişmələri və Azərbaycan» mövzusunda KİV nümayəndələri üçün tədbir ikeçirilmiş və məruzələr nəşr iedilmişdir. İnstitut əməkdaşlarının hidrometeorologiyanın müxtəlif problemlərinə dair respublikada və beynəlxalq curnallarda çoxsaylı məqalə və tezisiləri nəşr olunmuşdur.