Az    Eng









video arx video arx video arx video arx
Meheler haqqinda Havanin chirklendirilmesi haqqinda Nere balıgi haqqinda


















Az1073, Bakı
B.Ağayev küç.100(A)
Tel/Fax: 492-59-07


Hidrometeorologiya / Elmi – tədqiqat institutu

HİDROMETEOPROLOGİYA ELMİ - TƏDQİQAT İNSTİTUTU

Hidrometeorologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutu 2014-cü ildə öz fəaliyyətini aşağıdakı istiqamətlər üzrə davam etdirib:

I. Elmi tədqiqatlar

II. Elmi metodiki işlər

III. Yüksək ixtisaslı kadr hazırlığı

IV. Elmi nəşrlər

I.Elmi tədqiqatlar:

Elmi tədqiqat işləri nazirilyin fəaliyyət sahəsinə və hidrometeoroloji tədqiqatların prioritet istiqamətlərinə uyğun aşağıdakı problemlər altında yerinə yetrilir.
I. Problem -Müasir iqlim dəyişmələri və səth sularının öyrənilməsi
II. Problem -Təhlükəli hidrometeoroloji hadisələr
III. Problem -Xəzər dənizinin hidrometeorologiyası və hidrokimyəvi rejimi
IV. Problem -Yüksək dağlıq ərazilərin öyrənilməsi
Bu problemlər altında 2014–cü ilin təsdiq olunmuş iş planına uyğun olaraq Hidrometeorologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda 5 elmi iş üzərində tədqiqatlar aparılıb (iki elmi iş dayandırılıb, bir mövzu tamamlanıb, 2 mövzunun üzərində işlər davam etdirilir).

Elmi problem: Müasir iqlim dəyişmələri, səth sularının öyrənilməsi

Mövzu 1: “Azərbaycan Respublikası ərazisində gözlənilən iqlim dəyişmələrinin kənd təsərrüfatı bitkilərinin (payızlıq buğda nümunəsində) məhsuldarlığına təsirinin tədqiqi” (məsul icraçı c.e.d. S.Səfərov, 2011 -2014)
Hesabat dövründə müəyyən edilib ki, GFDL atmоsfеr sirkulyasiyası mоdеli ilə alınmış gələcək iqlim ssеnarisinə görə payızlıq dənli bitkilərin vеgеtasiya dövrünün davamiyyətinin 33-42 gün azalması, bir sıra tоrpaq-iqlim zоnalarında məhsuldarlığın artması, digərilərində isə əksinə azalması gözlənilir.
Süni iqlim ssеnarisinə (gələcəkdə havanın tеmpеraturunun 20C artması, yağıntıların miqdarında isə dəyişikliyin оlmayacağı hal) görə vеgеtasiya dövrünün davamiyyəti 13-20 gün azala, məhsuldarlığı isə 39-64% arta bilər.
İcraçılar: M.Kazımova, T.Qafarova, N.Zeynalov, A.Bayramova

Mövzu 2: “Böyük Qafqazın şimal -şərq yamacında iqlim dəyişmələrinin qar–buz örtüyünə təsirinin qiymətləndirilməsi” (məsul icraçı M.Musayeva, 2013-2014)
Tədqiqatın nəticəsinə əsasən müəyyən edilib ki, 1990-cı ildən sonra çoxillk normaya nisbətən şimal, şimal–şərq istiqamətli küləklərin sürətində və davamiyyətində azalma müşahidə edilir. Qırız stansiyasında küləyin istiqamətinin və küləksiz günlərin (şələkətin) aylar üzrə təkrarlanmasının orta çoxillik göstəricilərinə əsasən ilin isti dövrünə nisbətən soyuq yarımillikdə (fevral-may ayları istisna olmaqla) şimal küləkləri 31.2-34.6%, şimal-şərq küləkləri 16.1-18.8% və şələkətli vəziyyət 28.6-33.6% təşkil edir. İlin isti dövründə (aprel-avqust) isə şimal istiqamətli küləklərin təkrarlanması soyuq yarımilliyə nisbətən az olmaqla 20.1-27.9%, şimal-qərb küləklərinin təkrarlanması 8.4-15.2% arasında dəyişir. Bütün aylar üzrə şimal küləklərinin təkrarlanmasının statistik cəhətdən əhəmiyyətli azalması (6.2-26.3%) müşahidə olunur.
İcraçılar: M.Musayeva, A.Bayramova, L.Bəxşəliyeva

Elmi problem: Yüksək dağlıq ərazilərin öyrənilməsi

Mövzu 3 “Yüksək dağlıq ərazilərin hidrometeoroloji şəratinin tədqiqi” (məsul icraçı, c.e.d., prof. R.Mahmudov) mövzusu üzrə aparılan tədqiqatlar göstərib ki, Azərbaycanda orta çoxillik temperatur artımı çoxillik normaya (1961 -1990) nisbətən 0.8 0C olub. Ən çox artım 1000 m yüksəklikdə 1.030C, ən az temperatur artımı isə 0.690C 500 -1000 m yüksəklik arasında olub. Fəsillər üzrə ən çox temperatur artımı qış, yay, payız fəsillərində müşahidə olunur. Son 20 ildə yaz fəsilində temperatur artımı müşahidə edilmir və ya çox zəif anomaliya ilə özünü biruzə verir.
Azərbaycanın əksər gursulu və daşqın rejimli çaylarında maksimal və illik su sərfləri azalır, qış minimal axımları isə artmaqda dava edir.
İcraçılar: X.Muxtarlı, k.ü.f.d. F.Dadaşova, G.Salmanova, T.Qafarova

II. Elmi metodiki işlər:

2014-cü ildə aşağıdakı təlimatlar nəşr edilib:
1. Çaylarda, göllərdə və su anbarlarında aparılan hidrometeoroloji müşahidə məlumatlarının ötürülməsi üçün KOD MK-15
2. Aeroloji müşahidə məlumatlarının ötürülməsi üçün KOD MK -04 (FM35.e TEMP)
3.Hidrometeoroloji müşahidə və iş planlarının yerinə yetirilməsinin qiymətləndirilməsinə dair təlimat
4.Yerüstü və dəniz stansiyalarında aparılan hidrometeoroloji müşahidə məlumatlarının ötürülməsi üçün KOD MK - 01
5.Dolu-leysan proseslərinin çox qısamüddətli proqnozlarının hazırlanmasına dair metodik vəsait
6. Çətin gedilən Hidrometeoroloji stansiyalarda daxili əmək qaydaları haqqında Nizamnamə

III. Yüksək ixtisaslı kadr hazırlığı:

Yüksək ixtisaslı kadr hazırlığı istiqamətində Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2013-cü il “Doktorantların yaradılması və doktoranturaya qəbul Qaydaları”nın 1.8-ci bəndinə əsasən Nazirliyin 26.12.2013-cü il tarixli əmri ilə doktoranturaya qəbul haqqında komissiya yaradılıb, 4 doktorantın, 3 dissertantın qəbulu həyata keçirilib və doktorantların elmi mövzuları təsdiq edilib.
2013- cü tədris ili üzrə Elmi Şurada (14.02.2014, protokol №) attestasiyadan keçmiş 8 doktorantdan 1 nəfər Elmi Şuranın qərarını nəzərə alaraq Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirinin 28.04.2014-ci il tarixli əmrinə əsasən doktoranturadan azad olunub, 7 doktorantın isə elmi işinin davam etdrilməsi məqsədəuyğun hesab edilib.
Azərbayacan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 253 S saylı 15.08.2014-cü il tarixli doktorant və dissertant hazırlığı üzrə sərəncamına əsasən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirinin 24.12.2014-cü il tarixli əmri ilə 5406.01 Hidrologiya, 5411.01 Meteorologiya, 5407.01 Okeanologiya ixtisasları üzrə Hidrometeorologiya Elmi Tədqiqat İnstitutuna doktoranturaya 3 nəfər qəbul edilib.
İnstitutda yerinə yetirilən elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri MDB-nin (Направление 2: Исследование глобальных и региональных изменений климата и оценка влияния последствий этих изменений на природную среду и экономику -2011 -2015) illik hesabatına daxıl edilib.

IV. Nəşrlər:

“Bazardüzü-Şahdağ-Tufandağ yüksək dağlıq ərazinin hidrometeoroloji şəraiti” adlı elmi hesabat hazırlanıb Nazirliyə təqdim edilib (məsul icraçı R.Mahmudov).
Azərbaycanın sel xəritəsi və Hidrometeoroloji müşahidə stansiyaları xəritəsi üzərində işlər yekunlaşaraq yeni nəşr olunan Azərbaycan Milli Atlasına daxil edilib.
Hesabat dövründə “Azərbaycan Respublikası ərazisində hidrometeoroloji şərait və təhlükəli hidrometeoroloji hadisələr” ə dair illik məcmuə nəşr edilib.
R.Mahmudovun müəllifliyi ilə azərbaycan, rus, ingilis dillərində “Azərbaycanda təhlükəli hidrometeoroloji hadisələr” monoqrafiyası nəşr olunub.
Psixrometrik cədvəllər toplusu təkrar nəşrə hazırlanıb və çap olunub. 2014-ci ilidə həm respublikada, həm də xaricdə keçirilən beynəlxalq səviyyəli konfransların materiallarında və müvafiq jurnallarda 16 məqalə, tezis nəşr etdirilib.
R.Mahmudovun “Изоляция русла от поймы в нижней куре и её последствия” adlı məqaləsi ingilis və rus dillərində Amerika və Rusiyada nəşr olunan “Meteorologiya və hidrologiya” jurnalında nəşr olunmaq üçün, həmçinin, “The assessment of the contemporary climate changes influence to the hydrometeorological condition of Azerbaijan Republic” adlı məqaləsi “Shpringer” nəşriyyatına təqdim olunub.

 

Avtomat meteoroloji stansiyalardan görüntülər

 




>







Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən hazırlanıb 2005-2015© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatlardan istifadə zamanı istinad vacibdir. E-mail: ecologiya.nazirliyi@eco.gov.az