Ətraf Mühit üzrə  Milli Monitorinq Departamentinin Ətraf mühitin  çirklənməsinin monitorinqi mərkəzinin nəzdində aşağıda adları qeyd olunan analitik tədqiqat laboratoriyaları fəaliyyət göstərir:

• Atmosfer havasının çirklənməsinin monitorinqi laboratoriyası;
• Təbii suların geokimyəvi rejim və çirklənməsinin monitorinqi laboratoriyası;
• Torpaqların çirklənməsinin monitorinqi laboratoriyası;
• Atmosfer yağıntılarının fon tərkibinin monitorinqi laboratoriyası;
• Təbii mühitin radioaktivliyinin monitorinqi laboratoriyası;
• Analizlərin müasir kimyəvi metodlarla işlənməsi və tətbiqi laboratoriyası;
• Qazax analitik tədqiqatlar laboratoriyası;
• Beyləqan analitik tədqiqatlar laboratoriyası;

Bu laboratoriyalar Nazirliyin daxili imkanları hesabına əsaslı təmir edilməklə,müasir tələblərə cavab verən analitik cihaz və avadanlıqlarla təchiz edilmiş, onların fəaliyyəti yenidən təşkil edilmişdir.

Departamentin nəzdində fəaliyyət göstərən laboratoriyalar ətraf mühitin hər üç komponenti üzrə spesifik çirkləndiricilərin, o cümlədən xlorüzvi, fosforüzvi pestisid və herbisid qalıqlarının, digər aromatik karbohidrogenlərin təyin edilməsi məqsədi ilə Almaniya istehsalı olan “Varian-400/MS/MS” kütlə spektrometri, civənin təyini üçün ABŞ istehsalı olan  “MAS-50” spektrometri, səth sularının fiziki-kimyəvi göstəricilərini təyin etmək üçün Almaniya istehsalı olan  “Hİ-9033” konduktometri, ”Multi-340 İ/SET analizatoru, bulanıqlığı təyin etmək üçün “Turbidimetr Hİ-93703” portativ cihazları, ”КЕРН” elektron laboratoriya tərəzisi, kolorimetrik üsullarla atmosfer havasının  və təbii suların tərkibini təyin etmək üçün “КФК-3Ц” fotoelektrik kolorimetri, ”Perkin Elmer” firmasının istehsalı olan “Lambda 35” UB molekulyar spektrometri ilə təchiz edilmişdir.

-Atmosfer havasının çirklənməsinin monitorinqi laboratoriyası hava nümunələrində analizlərin müasir səviyyədə aparılmasını təmin edən müasir cihaz və avadanlıqlarla (“Палладий-3” Qaz analizatoru, ”КФК-3Ц” Fotoelektrik kolorimetri, ”КФК-2” Fotoelektrik kolorimetri, ”ВЛР-200” Analitik tərəzisi, ”И-130” İonomeri) təchiz olunub.

Analizlər  keçmiş  İttifaq  məkanında istifadə olunan QOST və metodikalar əsasında aparılır.

-Təbii suların geokimyəvi rejim və çirklənməsinin monitorinqi laboratoriyası  müasir stasionar  və portativ cihazlarla (“Multi 340 И/СЕТ” portativ analizatoru, ”КЕРН” ALC-220-4M Elektron laboratoriya  tərəzisi, Turbidimetr “НИ-93703”, “Lambda 35” УБ molekulyar spektrometri, ”КФК-2” Fotoelektrik kolorimetri, ”ЭВ-74” İonomeri, ”ВЛКТ-500” Texniki tərəzisi, “Shafa” Quruducu şkafı, ”ДЭ-4-2” Akvadistilyatoru, ”ЭВ-74” İonomeri) təchiz olunub.

Analizlər beynəlxalq İSO və QOST  standartlarına əsaslanan metodikalar üzrə aparılır.

-Qazax analitik tədqiqatlar laboratoriyası Kür çayının suyunun keyfiyyətinə operativ nəzarət edir. Suda birinci günün fiziki-kimyəvi analizləri  (temperatur, pH, elektrik keçiriciliyi, HOO₂-%, mq/l, OBS₅), fiziki göstəricilər (rəng, qoxu, şəffaflıq, asılı maddələr), suyun hidroloji xarakteristikası (suyun sərfi,suyun axın sürəti) təyin edilir. Su nümunələrində spesifik çirkləndirici maddələr: neft və neft məhsulları, fenollar, səthi aktiv sintetik maddələr və ağır metalların kimyəvi analizləri yerinə yetirilir. Ayda bir dəfə su nümunələrində əsas ionların (Ca²⁺, Mg²⁺, Cl^-, HCO₃^-) və biogen maddələrin (NO₂^-, NO₃^-, NH₄⁺), ümumi mineral azot, fosfatlar ümumi fosfor, silisium, ümumi dəmirin təyini üzrə kimyəvi analizlər yerinə yetirilir. Laboratoriya müasir stasionar və portativ cihazlarla (“УБ-1700”  spektrofotometri, portativ “Экотест” potensiometrik cihazı, portativ konduktometr, oksimetr, pH-metr, analitik və texniki tərəzilər, distillə aparatı) təchiz olunub.

Analizlər beynəlxalq İSO və QOST  standartlarına əsaslanan metodikalar üzrə aparılır.

-Beyləqan analitik tədqiqatlar laboratoriyası Araz çayının suyunun keyfiyyətinə operativ nəzarət edir. Suda birinci günün fiziki-kimyəvi analizləri  (temperatur, pH, elektrik keçiriciliyi, h/o O₂-%, mq/l, OBS₅), fiziki göstəricilər (rəng, qoxu, şəffaflıq, asılı maddələr), suyun hidroloji xarakteristikası (suyun sərfi, suyun axın sürəti) təyin edilir. Su nümunələrində çirkləndirici maddələr: neft və neft məhsulları, fenollar, səthi aktiv sintetik maddələr və ağır metalların kimyəvi analizləri yerinə yetirilir. Bundan əlavə ayda bir dəfə su nümunələrində əsas ionlar (Ca²⁺, Mg²⁺, Cl^-, HCO₃^-), minerallaşma, biogen maddələr (NO₂^-, NO₃^-, NH₄⁺), ümumi mineral azot, fosfatlar, ümumi fosfor, silisium, ümumi dəmirin təyini üzrə kimyəvi analizlər yerinə yetirilir. Laboratoriya müasir stasionar və portativ cihazlarla (“УБ-1700” spektrofotometri, portativ “Экотест” potensiometrik cihazı, portativ konduktometr, oksimetr, pH-metr, analitik və texniki tərəzilər, distillə aparatı) təchiz olunub.

Analizlər beynəlxalq İSO və QOST  standartlarına əsaslanan metodikalar üzrə aparılır.

-Torpaqların çirklənməsinin monitorinqi laboratoriyası torpaqda ağır metalların (nikel, kobalt, qurğuşun, manqan, xrom, sink, mis, qalay, molibden, kadmium, vanadium, civə), neft və neft məhsullarının, xlorüzvi, fosforüzvi pestisid və herbisidlərin, pH, nitrat, sulfat və humusun təyinini aparır.

Laboratoriya zəruri cihaz və avadanlıqla təchiz olunub. Torpaq nümunələrinin keyfiyyətinə nəzarəti  yerinə yetirmək üçün infraqırmızı spektrometriya, spektroqrafiya, atom absorbsiya spektrofotometriya, qaz-maye xromatoqrafiya, kolorimetrik, potensiometrik analiz metodlarından istifadə olunur.

Analizlər  keçmiş  İttifaq  məkanında istifadə olunan QOST və metodikalar əsasında aparılır.

-Atmosfer yağıntılarının fon tərkibinin monitorinqi laboratoriyası ”ЭВ-74” İonomeri, ”КФК-2” Fotoelektrik kolorimetri, “Hİ-9033” konduktometri, Çexiya istehsalı olan müasir tipli distillə aparatı ilə təchiz olunub

Laboratoriya tərəfindən atmosfer yağıntılarının tərkibində 11 kimyəvi göstərici-sulfatlar (SO₄^2-, nitratlar (NO₃^-), ammonium ionu (NH₄⁺), xlorid ionu (Cl^-), fosfatlar (PO₄^3-), hidrokarbonatlar (HCO₃^-), kalsium ionu (Ca₂⁺), maqnezium ionu (Mg₂⁺), codluq, elektrik keçiriciliyi və hidrogen göstəricisi (pH) təyin edilir.

-Təbii mühitin radioaktivliyinin monitorinqi laboratoriyası ətraf mühitin β-aktivliyini ölçən “РУБ-01Р1” radiometri, γ-aktivliyini ölçən “ДРГ-01Т1” dozimetri, γ və β-aktivliyini ölçən “ spektrometri”) təchiz edilib və müvafiq təyinatları həyata keçirir.

-Analizlərin müasir kimyəvi metodlarla işlənməsi və tətbiqi laboratoriyası müasir cihaz və avadanlıqlarla (“ИСП-30” spektroqrafı, ”MAS-50” spektrofotometri, ”АН-2” spektrofotometri, ”Qazoxrom 1109” xromatoqrafı, “Varian  400 GJ/MS/MS” masspektrometri) təchiz olunub. Müvafiq laboratoriyalarda  ilkin hazırlıqdan keçmiş atmosfer havası, torpaq, su nümunələrində ağır metalların, o cümlədən civənin, neft və neft məhsullarının, xlorüzvi, fosforüzvi pestisid və herbisidlərin analizi həyata keçirilir.

Uzun illər ərzində ölkənin ətraf mühitə zərərli təsir göstərən sənaye sahələrinin Abşeron yarımadasından başqa böyük hissəsinin Gəncə, Mingəçevir, Əli-Bayramlı və digər şəhərlərdə cəmləşməsini, sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və digər sahələrin perspektivdə nəzərdə tutulan inkişafını, eyni zamanda əhalinin sayının artması ilə əlaqədar ətraf mühitə neqativ təsirlərin çoxalmasını nəzərə alaraq regionlarda mərhələlər üzrə kompleks monitorinq laboratoriyalarının yaradılmasına başlanılmışdır.

Birinci mərhələdə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən artıq iki regionda -Masallı və  Gəncə şəhərlərində Regional Kompleks Tədqiqat Laboratoriyaları yaradılmış, bu laboratoriyaların bina, müasir cihaz və avadanlıqlarla təchizatı işlərinə başlanılmışdır.

Növbəti mərhələlərdə Əli-Bayramlı şəhəri və şimal regionunda müvafiq laboratoriyaların yaradılması nəzərdə tutulur.