Ətraf Mühit üzrə Milli Monitorinq Departamenti 2010-cu il ərzində ölkə ərazisində atmosfer havası, yağıntılar, torpaq, səth suları, o cümlədən ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsi üzrə monitorinq fəaliyyətini davam etdirmiş, antropogen təsirlər nəticəsində ətraf mühitdə gedən proseslərin qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılmasını, həmçinin ətraf mühitin vəziyyətinə dair məlumatlar bazasının yaradılmasını həyata keçirmiş, operativ və rejim məlumatlarını hazırlayaraq onların yayımlanmasını təmin etmişdir.
Atmosfer havasının çirklənməsinin monitorinqi ölkənin 8 iri sənaye şəhərində - Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Mingəçevir, Şirvan, Naxçıvan, Lənkəran və Şəkidə yerləşən 26 müşahidə məntəqəsində aparılmışdır. Bu şəhərlərdə atmosfer havasının fon tərkibi və hər bir şəhərin spesifik zərərli maddələri üzrə 2010-cu il ərzində 100343 nümunə götürülmüş və həmin nümunələr üzərində 18 adda çirkləndirici üzrə 102796 analiz aparılmışdır. Atmosfer havasının çirklənmə səviyyəsinə dair 231 sayda “Atmosfer havasının çirklənmə səviyyəsi və təbii mühitin radiasiya şəraiti haqqında” gündəlik bülletenlər hazırlanaraq aidiyyəti üzrə dövlət orqanlarına çatdırılmış və məlumatlar mütəmadi olaraq Nazirliyin İnternet saytında yerləşdirilmişdir.
Atmosfer yağıntılarının kimyəvi tərkibinin monitorinqi ölkənin 6 bölgəsində - Abşeron yarımadası, Kür-Araz ovalığı, Kiçik Qafqaz, Böyük Qafqazın şimal-şərq, cənub yamacı və Lənkəran zonasında 21 məntəqədə 11 göstərici üzrə (pH, sulfat, nitrat, fosfat, ammonium, xloridlər, kalsium, maqnezium, codluq, elektrik keçiriciliyi və hidrokarbonat ionları) aparılmışdır. 2010-cu il ərzində götürülmüş 250 yağıntı (yağış, qar) nümunəsi üzərində 2764 kimyəvi analiz aparılmışdır.
Səth sularının çirklənməsinin monitorinqi 42 su obyekti üzrə (27 çay, 4 sututarı, 1 liman, 10 göl) 50 müşahidə məntəqəsində aparılmışdır. Belə ki, bu istiqamətdə detergentlər, neft məhsulları, fenollar, üzvi oksidləşdiricilər, xlorüzvi pestisidlər, ağır metallar, suyun mineral tərkibi üzrə götürülmüş 640 su nümunəsi üzərində 12375 fiziki-kimyəvi analiz yerinə yetirilmişdir. Monitorinqlərin nəticələri əsasında 36 sayda “Kür və Araz transsərhəd çaylarının çirklənmə vəziyyəti haqqında 10 günlük hidrokimyəvi”, 12 sayda “Yerüstü su obyektləri haqqında aylıq hidrokimyəvi” bülletenlər hazırlanaraq aidiyyəti üzrə dövlət orqanlarına çatdırılmış və məlumatlar mütəmadi olaraq Nazirliyin İnternet saytında yerləşdirilmişdir.
Ölkə ərazisində torpaqların fon tərkibinin, neft məhsulları, pestisidlər və ağır metallarla çirklənməsinin öyrənilməsi məqsədi ilə aparılan monitorinqlər davam etdirilmişdir. 2010-cu il ərzində torpaqların çirklənməsinin monitorinqi zamanı götürülmüş 937 torpaq nümunəsi üzərində 17099 kimyəvi analiz yerinə yetirilmişdir.
Ətraf mühitin radiasiya fonu üzrə gündəlik müşahidələr ölkənin bütün bölgələrini əhatə etməklə, gündə 3 dəfə (saat 09:00, 15:00, 18:00 radələrində) 36 məntəqədə aparılmışdır. Aparılmış ölçmələrin nəticələrinə əsasən 231 sayda gündəlik bülletenlər hazırlanaraq aidiyyəti üzrə dövlət orqanlarına çatdırılmış və məlumatlar gündəlik olaraq Nazirliyin İnternet saytında yerləşdirilmişdir. Atmosfer aerozollarının b-radioaktivliyi üzərində müşahidələr Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Lənkəran, Şəki, Zaqatala, Quba, Naxçıvan, Ağcabədi, Ağstafa və Neft Daşlarından götürülmüş 3924 planşet nümunəsində müvafiq analizlər əsasında aparılmışdır.
Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliklə texniki əməkdaşlıq proqramı çərçivəsində “Azərbaycan Respublikasında radioaktivliyin monitorinqi sahəsində infrastrukturun inkişaf etdirilməsi” layihəsi üzrə nüvə texnologiyalarından istifadə edən ölkələrlə sərhəd olan Qazax, Sədərək (Naxçıvan MR), Beyləqan, Astara, Quba rayonlarında və Pirallahı adasında meteoroloji stansiyalarda radiasiya fonu üzərində avtomatlaşdırılmış monitorinq nəzarəti sistemi quraşdırılmışdır. Hal-hazırda monitorinq məlumatları hər yarım saatdan bir Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Ətraf Mühit üzrə Milli Monitorinq Departamentinə və eyni zamanda Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Böhran Vəziyyətlərdə İdarəetmə Mərkəzinə ötürülür.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Əhalinin ekoloji cəhətdən təmiz su ilə təminatının yaxşılaşdırılması ilə əlaqədar bəzi tədbirlər haqqında” Sərəncamına əsasən Kür-Araz boyu və digər yaşayış məntəqələrində əhalinin ekoloji cəhətdən təmiz su ilə təmin edilməsi məqsədi ilə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən 18 rayonun ümumi əhalisi 300 mindən artıq olan 156 yaşayış məntəqəsində modul tipli su təmizləyici qurğular quraşdırılaraq əhalinin istifadəsinə verilmişdir. Hazırda bu işlər 18 rayonun ümumi əhalisi 45 mindən artıq olan 29 kəndində davam etdirilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 30 iyul 2010-cu il tarixli 239 s nömrəli Sərəncamına əsasən qurğular quraşdırılmış yaşayış məntəqələrinin bələdiyyələri ilə müqavilə əsasında su təmizləyici qurğulara texniki xidmət göstərilməsi təmin edilmişdir. Ötən müddət ərzində su təmizləyici qurğularda alınan içməli suyun keyfiyyəti nəzarətdə saxlanılmış, eyni zamanda suyun keyfiyyətinin yoxlanılması müstəqil laboratoriyalar tərəfindən də həyata keçirilmişdir.
Departament tərəfindən bu il ərzində stasionar müşahidə məntəqələri ilə əhatə edilməmiş ərazilərdə və daxil olan müraciətlər, tapşırıqlar əsasında ölkə ərazisində, xüsusilə də Abşeron yarımadasının su obyektlərində, güclü fiziki təsir yaradan mənbələr üzərində səyyar monitorinqlər həyata keçirilmişdir. Keçirilmiş monitorinqlərin nəticələri əsasında arayışlar hazırlanaraq aidiyyəti üzrə dövlət orqanlarına çatdırılmış və məlumatlar mütəmadi olaraq Nazirliyin İnternet saytında yerləşdirilmişdir. Cari il ərzində Departamentə “Qaynar xətt” vasitəsilə daxil olmuş 79 müraciətə baxılmışdır. Müraciətlərin 61-i müsbət həll edilmiş, 11-i nəzarətdə saxlanılmıb, 7 müraciət isə aidiyyəti üzrə baxılmaq üçün göndərilmişdir.
|